Chính sách mới ở Nhật: Càng chăm lại càng thiệt?

Nhật lại sắp có chính sách mới, mà nghe xong chỉ muốn rủ đứa bạn đi làm thêm về sớm kẻo... lỡ giàu. 😂

Chuyện là vầy nè

Ban đầu, chính phủ hứa hẹn sẽ có một chính sách "giảm thuế kèm trợ cấp" để tăng thu nhập cho thế hệ đi làm. Nghe oách xà lách, ai cũng mừng thầm trong bụng là sắp được cầm nhiều tiền hơn rồi.

Nhưng mà khoan. Giờ lật bài ngửa ra thì cái phần "giảm thuế" (控除) bay màu mất tiêu, chỉ còn lại phần "trợ cấp" (給付) thôi. Và cú twist đỉnh cao là trợ cấp này có vẻ chỉ dành cho người có thu nhập thấp.

"Thu nhập thấp" là bao nhiêu? Dân tình đang đồn ầm lên là cái ngưỡng có thể chỉ loanh quanh 2,5 triệu yên/năm. Tức là nếu bạn cày cuốc chăm chỉ hơn một chút, thu nhập nhỉnh hơn mức đó là bạn chính thức "ra rìa", không được hưởng tí gì.

Ủa rồi sao nữa?

Tưởng tượng cảnh này nha: bạn và đứa đồng nghiệp cùng làm. Nó túc tắc làm đủ giờ lương 3 triệu yên/năm, nhận được tiền trợ cấp. Còn bạn, nai lưng ra cày zangyo, cuối năm lương 3,2 triệu yên, và nhận được... một vé xem người khác nhận tiền. 🥲

Chính sách này vô tình tạo ra một cái "vách đá thu nhập". Kiếm nhiều hơn một chút xíu thôi là mất cả khoản trợ cấp, thế là tự dưng người ta lại có động lực để... làm việc ít đi. Nó còn tính toán dựa trên số con cái trong nhà nữa, khiến mọi thứ càng thêm rắc rối, và những câu chuyện so bì kiểu "nhà kia sao được nhiều hơn nhà mình" sẽ bắt đầu.

Cái cảm giác mình còng lưng đóng thuế, đóng bảo hiểm, mà cuối cùng phúc lợi lại không đến lượt mình nó cay lắm. Đây chính là thứ mà các nhà kinh tế học gọi là "cảm giác bị tước đoạt tương đối", hay nói dân dã là "tức anh ách".

Rồi ai khóc nỗi đau này?

Khi cảm thấy bị bỏ rơi, nhiều người sẽ mất niềm tin vào hệ thống. Thay vì đi biểu tình, họ sẽ âm thầm tìm cách tự cứu lấy mình. Đây là lúc các từ khóa như NISA và "fukugyou" (làm thêm nghề tay trái) lên ngôi.

Nhưng điều này lại vô tình chia tầng lớp trung lưu ra làm hai: người có dư tiền và kỹ năng để đầu tư, làm thêm thì sẽ sống sót. Còn những người làm công việc chân tay, không có sức hay vốn để làm thêm thì sẽ chìm dần.

Đáng sợ nhất là những người "sống sót" thành công có thể sẽ bắt đầu nghĩ: "Tôi đã nỗ lực, chấp nhận rủi ro để tự cứu mình. Tại sao tôi phải đóng thuế để nuôi những người không cố gắng?". Đáng lẽ phải đoàn kết để đòi quyền lợi chung, thì giờ mọi người lại quay sang chia phe và tị nạnh nhau. Đúng là một kịch bản không ai lường trước được.