घर लोनको ब्याज १% बढ्यो? तपाईंको महिनाको १४,००० येन गायब।

तपाईंको ३ करोड येनको लोनमा, बैंकले अब हरेक महिना थप १४,००० येन लिनेछ।

के भइरहेको छ?

जापानको ब्याजदर चुपचाप बढिरहेको छ। हामी सबैले सोचेका थियौं कि यो सधैं शून्यको नजिक रहन्छ, तर त्यो पार्टी अब सकियो जस्तो छ।

सोच्नुहोस् त, तपाईंले ३ करोड येनको घर लोन लिनुभएको छ र ३० वर्ष तिर्न बाँकी छ। यदि तपाईंको रिएबल ब्याजदर ०.७% बाट १.७% मा मात्रै पुग्यो भने, तपाईंको मासिक किस्ता लगभग ९२,००० येनबाट बढेर १,०६,००० येन पुग्छ।

यो हरेक महिना १४,००० येनको फरक हो। वर्षमा लगभग १ लाख ७० हजार येन। यो त नेपाल एक पटक आउने-जाने टिकटको पैसा नै हो नि, होइन र? 😥

तर मेरो त बढेको छैन? ("5-year rule" को भ्रम)

धेरै बैंकहरूले '५-वर्षे नियम' र '१२५% नियम' भनेर ग्राहकलाई लोभ्याउँछन्। यसको मतलब, ब्याजदर बढे पनि तपाईंको मासिक किस्ता ५ वर्षसम्म उही रहन्छ। र जब यो बढ्छ, यो अघिल्लो किस्ताको १२५% भन्दा बढी हुँदैन। सुन्दा त राम्रो लाग्छ नि?

तर वास्तविकता फरक छ। तपाईंको किस्ता नबढे पनि, बढेको ब्याजदर भने तुरुन्तै लागू हुन्छ। यसको मतलब, तपाईंले तिर्ने पैसाको ठूलो हिस्सा अब साँवा (principal) घटाउन होइन, ब्याज (interest) तिर्नमा जान्छ।

फलस्वरूप, तपाईंको ऋण सोचेभन्दा धेरै बिस्तारै घट्छ। र कहिलेकाहीँ, नतिरेको ब्याज थुप्रिएर अन्त्यमा एकैचोटि तिर्नुपर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ। बैंकले तपाईंलाई सुरक्षित राखेको होइन, केवल दुखाइलाई पछि सारिदिएको मात्र हो।

अब के गर्ने?

पहिलो कुरा, आफ्नो घर लोनको सम्झौतापत्र फेरि एकपटक राम्ररी पढ्नुहोस्। तपाईंको लोनमा '५-वर्षे नियम' छ कि छैन? तपाईंको हालको ब्याजदर कति हो?

त्यसपछि, हिसाब गर्नुहोस्। यदि ब्याजदर १% वा २% ले बढ्यो भने तपाईंको बजेटले धान्न सक्छ? मासिक १०,००० येन, २०,००० येन अतिरिक्त तिर्नुपर्दा के हुन्छ? यदि हिसाबले घाटा देखाउँछ भने, तुरुन्तै केही कदम चाल्नुपर्छ।

फोनको बिल, बीमा, अनावश्यक सब्स्क्रिप्सन, बाहिर खाने बानी जस्ता कुराहरूमा कटौती गर्ने कि? केही पैसा जम्मा गरेर एकमुष्ट तिर्ने (繰上げ返済) वा कम ब्याजदर भएको बैंकमा लोन सार्ने (借り換え) बारे सोच्ने बेला पनि भयो होला।

तर हतारमा कुनै निर्णय नलिनुहोस्। यी सबै विकल्पका आफ्नै फाइदा र बेफाइदा छन्। समाचारमा आएको हल्लाले डराएर होइन, आफ्नो अवस्थाको ठोस हिसाब गरेर मात्र अघि बढ्नु बुद्धिमानी हुन्छ।