गहिरो कुरा गर्न खोज्दा पनि हल्का सुनिने कारण

धेरै सोचेर बोल्दा पनि 'यसको कुरामा दम छैन' जस्तो किन सुनिन्छ? 🧐

समस्या के हो?

कहिलेकाहीँ यस्तो हुन्छ, तपाईंले कुनै कुरामा खूबै सोचेर, दिमाग लगाएर आफ्नो विचार राख्नुहुन्छ, तर सुनेपछि मान्छेहरूले खासै वास्ता गर्दैनन्। अर्कोतिर, कसैले एक-दुई शब्द मात्र बोल्छ तर त्यो कुरा सबैको दिमागमा बसिरहन्छ। यस्तो किन हुन्छ?

एकजना जापानी कम्पनीका社長 (president) का अनुसार, धेरै सोचेर बोल्दा पनि कुरा 'हल्का' सुनिने सबैभन्दा ठूलो कारण हो — सोचविचारको अन्त्यमा एउटा 'सफा' र 'सुन्दर' निष्कर्ष निकाल्नु। मेहेनती र इमान्दार मान्छेहरू प्रायः यस्तो गल्ती गर्छन्। उनीहरूलाई लाग्छ कि सोच्नुको मतलब 'अरूलाई बुझाउन सकिने सही जवाफ' खोज्नु हो।

त्यसैले उनीहरू यस्ता निष्कर्षमा पुग्छन् जुन कतै सुनेको वा पढेको जस्तो हुन्छ। जस्तै, 「要はコスパの問題ですよね」(yō wa kosupa no mondai desu yone - 'मुख्य कुरा cost performance को हो नि') वा 「心理的安全性 が足りていない」(shinriteki anzen-sei ga tariteinai - 'मनोवैज्ञानिक सुरक्षाको कमी छ')। यी त जापानको अफिसमा सधैं सुनिने शब्दहरू हुन्। तपाईंले एक घण्टा सोचेर निकालेको निष्कर्ष यदि अरूकै मुखबाट सापटी लिएको हो भने, त्यो तपाईंको आफ्नो हुँदैन।

शब्दकोष बढाएर काम छैन

त्यसोभए के गर्ने त? धेरै गाह्रो शब्दहरू सिक्ने? अहँ, त्यो त झन् काम नलाग्ने उपाय हो। शब्दहरू भनेको आफ्नो भावना व्यक्त गर्ने औजार मात्र हुन्। धेरै शब्द सिक्नु भनेको क्रिकेट खेल्नको लागि धेरै ब्याट किन्नु जस्तै हो। धेरै ब्याट हुँदैमा कोही राम्रो ब्याट्सम्यान बन्दैन। राम्रो ब्याट्सम्यानले त ब्याट होइन, बललाई राम्ररी हेर्छ।

हेर्नुपर्ने कुरा बाहिरको शब्द होइन, आफ्नै मनभित्रको स-साना कुराहरू हुन्। 'Wow', 'गज्जब', 'खतरा' जस्ता शब्दहरू वा 'म तपाईंको कम्पनीमा योगदान गर्न चाहन्छु' जस्ता रटाएका वाक्यहरू चिल्लो हुन्छन्। यति चिल्लो कि कसैको मनमा अड्किँदैन, चिप्लिएर जान्छ। तपाईंको कुरामा 'दम' नभएको होइन, बरु त्यो धेरै 'चिल्लो' भएर हो।

'किन?' सोध्ने तरिका

यसको लागि Toyota कम्पनीमा प्रयोग हुने 'किन-किन विश्लेषण' (Why-Why Analysis) तरिका अपनाउन सकिन्छ। तर उद्देश्य अलि फरक छ। कुनै कुरा देखेर/सुनेर 'गज्जब लाग्यो' भन्नेबित्तिकै त्यहाँ नरोकिनुहोस्। आफैलाई सोध्नुहोस्।

किन गज्जब लाग्यो? → किनकि त्यसको प्रस्तुति राम्रो थियो। → प्रस्तुतिको के कुरा राम्रो थियो? → बिक्रीको तथ्याङ्क देखाउँदा-देखाउँदै अचानक आफ्नो साथीको कथा सुनायो। → त्यो कुराले मन किन छोयो? → किनकि उसले भन्न खोजेको कुरा कुनै बनावट बिना, जस्ताको तस्तै बाहिर आएको जस्तो लाग्यो।

यसरी 'किन?' सोध्दै जाँदा एउटा यस्तो ठाउँमा पुगिन्छ, जहाँबाट उत्तर दिन सकिँदैन। 'किन मनपर्छ थाहा छैन, तर यो कुरा मेरो लागि महत्त्वपूर्ण छ,' 'कारण थाहा छैन, तर यो क्षणमा रुन मन लाग्छ,' 'म तर्कले सम्झाउन सक्दिन, तर यो कुरामा म सम्झौता गर्न सक्दिन।' हो, यहीँबाट तपाईंको 'आफ्नो शब्द' सुरु हुन्छ। हल्का कुरा गर्ने मान्छेहरू यति गहिराइसम्म कहिल्यै पुग्दैनन्।