एक जनाले काम छोड्दा पुरै कम्पनी नै ठप्प!

जापानको एउटा कम्पनीमा एक जना 'बेटेरान' ले काम छोड्दा पुरै काम नै ठप्प हुन पुग्यो।

खासमा के भयो?

एउटा लजिस्टिक कम्पनीमा A-san भन्ने एक जना अनुभवी कामदार थिए। उनी यति पोख्त थिए कि हजारौं सामानको निरीक्षण एक्लै नै फटाफट गर्थे। कम्पनी पुरै उनकै भरमा चलेको थियो भन्दा पनि हुन्छ।

तर एक दिन, उनले अचानक काम छोडिदिए। अब उनको ठाउँमा काम गर्ने कोही थिएन जसले उनको गतिमा काम गर्न सकोस्। कम्पनीले हतार-हतार दुई जना नयाँ मान्छे राख्यो, तर ती दुई जना मिलेर पनि A-san को जति काम गर्न सकेनन्। परिणाम? पुरै गोदामको काम रोकियो, सामान डेलिभरी ढिलो भयो र हंगामा मच्चियो। 🤯

तर यस्तो किन हुन्छ?

जापानका धेरै कम्पनीहरूमा यस्तो हुनु सामान्य जस्तै हो, जसलाई "जोकुजिन्का" (属人化) भनिन्छ। पहिलो कारण त, अनुभवी मान्छेलाई काम लगाउँदा छिटो हुन्छ। नयाँलाई सिकाउन लाग्ने समय कससँग छ र? सबैजना आ-आफ्नै कामले व्यस्त हुन्छन्।

दोस्रो, नयाँ कर्मचारीलाई तालिम दिने फुर्सद नै हुँदैन। "काम गर्दै सिकिहाल्छ नि" भन्ने चलन छ। तर सबैले त्यसरी कहाँ सिक्न सक्छन् र? अनि काम गाह्रो लाग्यो भनेर नयाँ मान्छेले छिट्टै काम छोड्छन्, जसले गर्दा जनशक्तिको अभाव झन् बढ्छ।

तेस्रो, कामलाई व्यवस्थित गर्ने सिस्टम (WMS) जस्ता प्रविधिहरू महँगो हुन्छन्। साना कम्पनीहरूले त्यसमा लगानी गर्न सक्दैनन्। अनि काम पनि यति जटिल हुन्छ कि हरेक दिन नयाँ-नयाँ समस्या आइपर्छ, जसलाई ती बेटेरानले आफ्नो अनुभव र दिमाग लगाएर मात्र समाधान गर्न सक्छन्। यो कुरा म्यानुअलमा लेखेर साध्य नै हुँदैन।

समाधान के त?

ठूला कम्पनीहरूमा त हरेक सानो-सानो कामको लागि म्यानुअल हुन्छ। नयाँ मान्छे पनि पहिलो दिनदेखि नै काम गर्न सक्ने गरी सिस्टम बनेको हुन्छ। तर त्यो सबै कम्पनीको लागि सम्भव छैन।

साना कम्पनीहरूको लागि समाधान भनेको त्यो बेटेरानको दिमागमा भएको 'जादु' लाई कागजमा उतार्नु हो। जस्तै, उनले कसरी काम गर्छन्, कुन अवस्थामा के निर्णय लिन्छन् भन्ने कुराहरू लेखेर राख्ने। हुन त यो गाह्रो छ, किनकि धेरैजसो अनुभवीहरूलाई "कसरी गर्नुहुन्छ?" भनेर सोध्दा "यस्तै हो, बानी परिसक्यो" भन्दा बढी जवाफ दिन आउँदैन। 😅

अर्को भनेको 5S (सेइरि, सेइतोङ,...) जस्ता सामान्य नियमहरू लागू गरेर कार्यस्थललाई व्यवस्थित बनाउनु हो। मुख्य कुरा के हो भने, "कुनै एक जना मान्छे बिरामी पर्दा वा काम छोड्दा कम्पनी नै ठप्प हुने अवस्था छ कि छैन?" भन्ने हो। यदि छ भने, त्यसलाई सुधार्न जरुरी छ।