घर छोड्दाको खर्च: तिर्नु अघि जान्नुहोस्

घर छोड्दा रियल स्टेटलाई भने जति पैसा तिर्दै हुनुहुन्छ? तपाईंले बढी तिरिरहनुभएको हुन सक्छ।

‘पुरानै अवस्थामा फर्काउने’ भन्ने पासो

पहिलो पटक जापानमा अपार्टमेन्ट छोड्दा रियल स्टेट कम्पनीले मलाई १ लाख ५० हजार येनको बिल पठायो। मेरो त सातो नै गयो।

"हाउस क्लिनिङ, वालपेपर फेर्ने, भुइँको दाग मर्मत..." भनेर लामो लिस्ट थियो। मेरो १० मान (१ लाख येन) शिकिकिन (敷金) सबै काटिने भयो, उल्टै ५० हजार थपेर तिर्नुपर्ने।

धेरैजसोले 'केही छैन' भनेर तिर्छन्, किनभने कन्ट्र्याक्टमा 'genjō kaifuku' (पुरानै अवस्थामा फर्काउने) लेखिएको हुन्छ। तर यो शब्दले नै ठूलो भ्रम सिर्जना गरेको छ।

किन पैसा तिर्नु पर्दैन?

जापानको国土交通省 (भूमि, पूर्वाधार, यातायात तथा पर्यटन मन्त्रालय) ले एउटा गाइडलाइन निकालेको छ। यो सरकारले बनाएको नियम हो।

त्यसमा स्पष्ट लेखिएको छ: "सामान्य रूपमा बस्दा पुरानो वा फोहोर भएको (通常損耗・経年劣化) कुराको मर्मत खर्च घरधनीले तिर्नुपर्छ, किनभने त्यो घर भाडामा नै समावेश हुन्छ।"

जस्तै, फर्निचर राखेर भुइँमा बसेको डोब वा घामले पहेँलो भएको वालपेपर 'सामान्य क्षति' हो। यो तपाईंले बिगारेको होइन, त्यसैले तपाईंले तिर्नु पर्दैन। तपाईंले तिर्नुपर्ने भनेको चुरोट खाएर भित्ता पहेँलो बनाएको वा केही पोखेर सफा नगर्दा बसेको दाग जस्ता 'तपाईंको कारणले' भएका क्षति मात्र हो।

विशेष गरी वालपेपरको कुरा, यदि तपाईं ६ वर्षभन्दा बढी बस्नुभयो भने त्यसको मूल्य लगभग '१ येन' हुन्छ भनेर मानिन्छ। त्यसैले ६ वर्षपछि तपाईंले अलिकति फोहोर नै गरे पनि, त्यो फेर्ने पैसा तिर्नुपर्ने दायित्व तपाईंको हुँदैन। थाहा थियो? 🤔

त्यसोभए के गर्ने?

पहिलो कुरा, बिल देखेर नआत्तिनुहोस् र तुरुन्तै सही नगर्नुहोस्। लामो सास फेरेर भन्नुहोस्: "Seisan meisaisho o itadakemasu ka? Kokudo Kōtsū-shō no gaidorain to terashiawasete kakunin shitai node."

यसको अर्थ हो: "मलाई खर्चको विस्तृत विवरण दिनुहुन्छ? म यातायात मन्त्रालयको गाइडलाइनसँग दाँजेर हेर्न चाहन्छु।" यति भन्ने बित्तिकै उनीहरूको व्यवहार बदलिन्छ। उनीहरू 'विदेशीहरूलाई थाहा हुँदैन' भन्ने सोच्छन्।

विवरण हेर्दै शान्त भएर एक-एक कुरामा प्रश्न गर्नुहोस्: "यो वालपेपरको रङ्ग घामले गएको हो, यो त सामान्य क्षति होइन र?" वा "भुइँको यो दाग त सामान्य प्रयोग भित्रै पर्छ जस्तो लाग्छ।"

अझै पनि मानेनन् भने, "त्यसोभए म एक पटक उपभोक्ता केन्द्र (Shōhisha Sentā) मा सल्लाह लिन्छु" भनिदिनुहोस्। धेरै जसो अवस्थामा, यहाँ आएर उनीहरू मान्छन् र तपाईंले तिर्नुपर्ने रकम ह्वात्तै घट्छ।

मेरो केसमा, अन्तिममा मैले आफैले बिगारेको ढोकाको ह्यान्डलको ३० हजार येन मात्र तिरेँ। १ लाख २० हजार येन जोगियो।

कतिले यसलाई 'बढी जान्ने भएको' भन्लान्। तर यो आफ्नो अधिकारको कुरा हो। जाने र नजानेको भरमा तपाईंको हजारौं येन बच्न सक्छ।