အိမ်ပြောင်းရင် သိန်းချီမကုန်ချင်ရင် ဒါတွေသိထားပါ

ဂျပန်မှာ အိမ်ပြောင်းတဲ့အခါ ပြင်ဆင်စရိတ်တောင်းတိုင်းမပေးနဲ့၊ ခင်ဗျား ပိုက်ဆံတွေ အလကား ပိုပေးနေရတာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

"မူလအတိုင်း ပြန်ထားပေးခြင်း" ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက်

ကျွန်တော် ဂျပန်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ် အိမ်ပြောင်းတုန်းကပေါ့။ အိမ်ခြံမြေကုမ္ပဏီကနေ ငွေတောင်းခံလွှာ ယန်း ၁၅၀,၀၀၀ ဖိုး ရောက်လာတော့ မျက်လုံးပြူးသွားတယ်။

အိမ်သန့်ရှင်းရေးခ၊ နံရံကပ်စက္ကူ အသစ်ပြန်ကပ်ခ၊ ကြမ်းခင်းက ပေါက်ရာတွေ ပြင်ခ… စုံလို့ပဲ။ စပေါ်တင်ထားတဲ့ ယန်း ၁၀၀,၀၀၀ အကုန်အသိမ်းခံရပြီး အပေါ်ကနေ ယန်း ၅၀,၀၀၀ တောင် ထပ်တောင်းတာ။

စာချုပ်ထဲမှာ "မူလအတိုင်း ပြန်ထားပေးရမယ်" ဆိုတဲ့အချက် ပါနေတော့ လူအများစုက "仕方ない" (shōganai) ဆိုပြီး ပေးလိုက်ကြတာပဲ။ ဒါပေမဲ့ အဲ့ဒီစကားလုံးက တကယ်တော့ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကြီးတစ်ခုကို ဖြစ်စေတာဗျ။

ဘာလို့ ပေးစရာမလိုတာလဲ

ဂျပန်ရဲ့ 国土交通省 (မြေယာ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ၊ ပို့ဆောင်ရေးနဲ့ ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန) ကထုတ်ထားတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခုရှိတယ်။ အချုပ်ပြောရရင် ဒါက နိုင်ငံတော်က အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ စည်းမျဉ်းပဲ။

အဲ့ဒီမှာ "သာမန်အတိုင်းနေထိုင်အသုံးပြုလို့ ဟောင်းနွမ်းသွားတာ၊ ညစ်ပေသွားတာတွေ (通常損耗・経年劣化) က အိမ်လခထဲမှာ ပါပြီးသားဖြစ်လို့ ပြင်ဆင်စရိတ်ကို အိမ်ရှင်ဘက်ကပဲ ကျခံရမယ်" လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရေးထားတယ်။

ဥပမာ၊ ပရိဘောဂတွေထားလို့ ကြမ်းခင်းမှာ ချိုင့်ဝင်သွားတာ၊ နေရောင်ကြောင့် နံရံကပ်စက္ကူတွေ ဝါသွားတာမျိုးက "သာမန် ဟောင်းနွမ်းခြင်း" ပဲ။ ခင်ဗျား တမင်လုပ်တာမှ မဟုတ်တာ။ ဒါကြောင့် ပေးစရာမလိုဘူး။ ခင်ဗျား ပေးရမှာက ဆေးလိပ်သောက်လို့ နံရံတွေဝါကျင့်ကျင့်ဖြစ်သွားတာ၊ ဖျော်ရည်မှောက်လို့ အစွန်းအထင်းဖြစ်တာကို ဒီအတိုင်းထားလိုက်တာမျိုး၊ "ခင်ဗျားကြောင့်" ဖြစ်တဲ့ ပျက်စီးမှုတွေအတွက်ပဲ။

အထူးသဖြင့် နံရံကပ်စက္ကူက ၆ နှစ်နေပြီးသွားရင် သူ့ရဲ့တန်ဖိုးက စာရင်းအင်းအရ "၁ ယန်း" ပဲ ကျန်တော့တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတယ်။ ဒါကြောင့် ခင်ဗျားက နည်းနည်းပါးပါး ညစ်ပေအောင်လုပ်မိရင်တောင် ၆ နှစ်ကျော်နေခဲ့ရင် အသစ်ပြန်ကပ်ခ အကုန်လုံးနီးပါးကို ပေးဖို့ တာဝန်မရှိတော့ဘူး။

ဒါဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ

ပထမဆုံး၊ ငွေတောင်းခံလွှာကိုတွေ့ပြီး လန့်မသွားပါနဲ့။ ချက်ချင်း လက်မှတ်မထိုးလိုက်ပါနဲ့။

သက်ပြင်းချပြီး ဒီလိုစပြောကြည့်ပါ။ 「精算明細書をいただけますか？国土交通省のガイドラインと照らし合わせて確認したいので。」(အသေးစိတ်ကုန်ကျစရိတ်စာရင်းလေး တောင်းလို့ရမလား။ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်နဲ့ တိုက်စစ်ချင်လို့ပါ) လို့ပေါ့။

ဒီစကားတစ်ခွန်းတည်းနဲ့ သူတို့ရဲ့အမူအရာက တော်တော်လေးပြောင်းသွားတတ်တယ်။ သူတို့က "နိုင်ငံခြားသားတွေ ဒါတွေသိမှာမဟုတ်ဘူး" ဆိုပြီး အထင်သေးထားတာမျိုး များလို့ပါ။

အသေးစိတ်စာရင်းကိုကြည့်ရင်း "ဒီနံရံကပ်စက္ကူက နေလောင်လို့ဝါသွားတာက 経年劣化 (နှစ်ကြာလို့ ဟောင်းနွမ်းခြင်း) နော်"၊ "ဒီကြမ်းခင်းက အစင်းရာက 通常損耗 (သာမန်သုံးစွဲမှု) ထဲမှာပဲ ရှိမယ်ထင်တယ်" ဆိုပြီး တစ်ခုချင်းစီကို စိတ်အေးအေးနဲ့ ထောက်ပြသွားပါ။

ဒါတောင် သူတို့ဘက်က မလျှော့ရင် "ဒါဆိုရင်တော့ 消費者センター (စားသုံးသူရေးရာဌာန) နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ကြည့်မယ်" လို့ ပြောလိုက်ပါ။ များသောအားဖြင့် ဒီအဆင့်မှာ သူတို့ဘက်က ညှိနှိုင်းလာပြီး တောင်းတဲ့ငွေက သိသိသာသာကို ကျသွားလိမ့်မယ်။ ကျွန်တော့်တုန်းကဆို နောက်ဆုံးကျတော့ ကိုယ်တိုင်ချိုးလိုက်တဲ့ တံခါးလက်ကိုင်ဖု ပြင်ခ ယန်း ၃၀,၀၀၀ ပဲ ပေးလိုက်ရတယ်။ ယန်း ၁၂၀,၀၀၀ တောင် အဖတ်တင်သွားသလိုပဲ။

ဒါကို လူတချို့က 'ဂျီကျပြီး အနိုင်ယူတာ' လို့ ပြောကောင်းပြောနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါက ဂျီကျနေတာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ တရားဝင်အခွင့်အရေးကို တောင်းဆိုနေတာသက်သက်ပဲ။ သိတာနဲ့ မသိတာနဲ့ကြားမှာ ယန်းသောင်းချီ ကွာသွားနိုင်တဲ့ လောကကြီးပါပဲ။